Perconta Sortofax

De Perconta Sortofax is een muntsorteerder voor retail, bankwezen en vending. Automatisch sorteren per muntsoort, tellen en koppeling met andere apparatuur voor geldverwerking. Bekend om de euroherkenning volgens oudere ECB-lijsten.

De Perconta Sortofax is een serie muntsorteermachines van Perconta, een fabrikant gespecialiseerd in apparatuur voor geldverwerking. De Sortofax-lijn werd in de late 20e eeuw geïntroduceerd en is ontworpen voor de verwerking van grote hoeveelheden munten in de detailhandel, het bankwezen en de automatenbranche. Kenmerken zijn het automatisch sorteren per denominatie, telfuncties en koppeling met andere geldverwerkingssystemen. De machines staan bekend om hun betrouwbaarheid en voldoen aan de normen van de Europese Centrale Bank voor de herkenning van euromunten.

Geschiedenis

Perconta ontwikkelde de Sortofax-serie in de jaren 1980 en 1990 als onderdeel van zijn uitbreiding naar automatische muntverwerking. De Sortofax-modellen behoorden tot de eerste met geavanceerde sensortechniek voor nauwkeurige herkenning van denominaties, als antwoord op de groeiende behoefte aan efficiënte geldverwerking in economieën na de overgang op het decimale stelsel.

In 2002 werd Perconta overgenomen door Scan Coin AB, een Zweeds bedrijf in geldverwerking, dat de productie voortzette en de lijn geschikt maakte voor de euro. De Sortofax kreeg officiële certificering van de Europese Centrale Bank (ECB) in het kader van het Euro Test and Certification System (ETCS); goedkeuringen voor modellen zoals de Sortofax V 2.23 werden al in 2003 vermeld. In de jaren 2010 werd de serie opgenomen in het bredere portfolio van Scan Coin.

De productie van losse Sortofax-machines liep eind jaren 2010 af, toen Perconta zich richtte op geavanceerdere sorteerders voor meerdere valuta, maar onderdelen en onderhoud blijven verkrijgbaar via distributeurs van Scan Coin.

Ontwerp en werking

De Perconta Sortofax werkt met een trechtertoevoer: gemengde munten worden in een bak geladen en via een transportband naar een scanmechanisme gevoerd. De belangrijkste kenmerken:

• Sensortechniek: Inductieve en optische sensoren herkennen denominaties aan de hand van diameter, dikte, materiaal en randpatroon. Vroege modellen ondersteunden tot 12 denominaties; latere versies werden geoptimaliseerd voor euromunten (1¢ tot €2).
• Sorteermechanisme: Wissels leiden de munten naar uitvoerkokers of bakken. Niet-gesorteerde of vreemde munten worden afgewezen naar een aparte goot.
• Tellen en batchen: Digitale displays tonen aantallen en totalen in realtime, met programmeerbare batchstops (bijv. voor het vullen van standaard muntkokers). De verwerkingssnelheid ligt, afhankelijk van het model, tussen 600 en 1.200 munten per minuut.
• Software-integratie: Draait op eigen firmware (bijv. ART-versie 2.23), compatibel met pc-interfaces voor rapportage en gegevensexport. Sommige modellen hebben zelfdiagnosefuncties voor het onderhoud.

Tot de Sortofax-reeks behoren de Sortofax S- en Sortofax MS-series, die zich onderscheiden door hun compacte ontwerp voor gebruik op de balie en hun modulaire uitbreidbaarheid. Anders dan de verwante Sortovit-lijn, die de nadruk legt op hogere snelheden, legt de Sortofax de prioriteit bij nauwkeurigheid in gemengde partijen.

De machines zijn gebouwd met duurzame onderdelen van roestvrij staal, wegen ongeveer 20–30 kg en vragen weinig onderhoud behalve het vervangen van banden en het reinigen van sensoren.

Toepassingen

Sortofax-machines worden veel gebruikt in:

• Detailhandel en bankwezen: Voor de dagafsluiting van munten in winkels, supermarkten en bankkantoren.
• Automaten en gaming: Geïntegreerd in systemen van speelhallen, casino’s en wasserettes voor de verwerking van grote hoeveelheden munten.
• Publieke sector: Ingezet door postkantoren en vervoersknooppunten voor de verwerking van ritgeld.

Dankzij de ECB-certificering zijn ze betrouwbaar inzetbaar in de eurozone; begin jaren 2000 waren er in heel Europa meer dan 50.000 machines in gebruik.

Verwante modellen

Het assortiment muntsorteerders van Perconta omvat:

• Sortovit: Een snellere, robuustere serie voor omgevingen met grote volumes (bijv. Sortovit MS 10).
• Sortorex: Geavanceerde modellen met hogere snelheden (tot 3.000 munten/min) en ondersteuning voor meerdere valuta.
• Contofax/Contorex: Hybride teller-sorteerders die munt- en biljettenverwerking combineren.

Deze modellen delen de sensor- en softwarearchitectuur met de Sortofax, maar verschillen in capaciteit en functies.

Kritiek en beperkingen

Hoewel Sortofax-machines worden geprezen om hun nauwkeurigheid (meer dan 99% in gecertificeerde tests), krijgen ze kritiek op hun lagere snelheid in vergelijking met moderne concurrenten zoals systemen van Cummins Allison of Glory. Oudere modellen hebben geen touchscreen en geen draadloze verbinding, wat de koppeling met digitale kassasystemen beperkt. Bovendien zijn ze vooral op de euro gericht en zijn aanpassingen nodig voor andere valuta.

Nalatenschap

De Perconta Sortofax speelde een belangrijke rol bij de standaardisering van automatische muntverwerking in Europa tijdens de invoering van de euro. Het ontwerp beïnvloedde latere producten van Scan Coin, zoals de Money Counters-serie. Anno 2025 zijn gereviseerde machines nog in gebruik en leeft de techniek voort in oudere installaties wereldwijd.

Verwante Perconta-modellen: Perconta Contovit.